Co to jest dom pasywny?

W skrócie:

• Dom pasywny wykorzystuje naturalne źródła energii, minimalizując zapotrzebowanie na dodatkową energię.
• Podstawowe cechy domu pasywnego to zwarta bryła, doskonała izolacja termiczna, pasywne okna, szczelność powłok zewnętrznych i wykorzystanie odnawialnych źródeł energii.
• Różnica między domem pasywnym a energooszczędnym polega na niższym zapotrzebowaniu na energię oraz braku aktywnej instalacji grzewczej w domach pasywnych.
• Budowa domu pasywnego przynosi korzyści w postaci niższych kosztów użytkowania, minimalnego wpływu na środowisko i wysokiego komfortu mieszkalnego.

Spis treści:

Dom pasywny – co to jest i jak to działa?
Parę słów o powstaniu koncepcji
Cechy charakterystyczne domu pasywnego
Minusy domów pasywnych
Dom pasywny a energooszczędny – różnice
Dom energooszczędny – co to jest i jak to działa?
Co to jest smart home?
Pasywny smart home

Dom pasywny – co to jest i jak to działa?

Dom pasywny to budynek o wyjątkowo niskim zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania i wentylacji – maksymalnie 15 kWh/m² rocznie. Jest to osiągane dzięki pasywnym źródłom ciepła: energii słonecznej, ciepłu gruntu oraz ciepłu wytwarzanemu przez domowników i urządzenia. Tego typu budynek cechuje się zwartą bryłą, południową ekspozycją największych przeszkleń, wyjątkowo grubą izolacją termiczną, wentylacją mechaniczną z rekuperacją i eliminacją mostków termicznych. 

Dom pasywny nie wymaga konwencjonalnego systemu grzewczego – w klimacie polskim wystarczy minimalne wspomaganie. W praktyce oznacza to, że zimą do ogrzewania domu o powierzchni 150 m² wystarcza moc równoważna suszarce do ubrań. Certyfikację domów pasywnych w Polsce prowadzi Polski Instytut Budownictwa Pasywnego i Energii Odnawialnej, współpracujący z niemieckim Instytutem Domów Pasywnych (PHI). Koszt budowy jest wyższy średnio o 15-20% w porównaniu do standardowego domu. Jednocześnie jednak rachunki za energię są kilkukrotnie niższe, co pozwala uzyskać zwrot inwestycji w perspektywie kilkunastu lat.

Parę słów o powstaniu koncepcji

Wbrew pozorom idea pasywności domów nie powstała w XXI wieku, a chwilę wcześniej. Początki koncepcji należy kojarzyć z latami 70. XX wieku i ówczesnym kryzysem paliwowym. Pierwsze podstawy budynku pasywnego opracowano w 1988 roku, a pierwszy taki budynek powstał kilka lat później w Darmstadt w Niemczech. W tym samym mieście powstał również Instytut Domów Pasywnych (PHI), który zajmuje się opracowywaniem kryteriów konstrukcji. Polskim organem certyfikującym, który współpracuje z instytutem niemieckim jest z kolei Polski Instytut Budownictwa Pasywnego i Energii Odnawialnej. Pierwszy certyfikowany pasywny budynek w Polsce? Smolec pod Wrocławiem, 2006 rok.

Koncepcja domów pasywnych: najważniejsze daty

• lata 70. XX w. – kryzys naftowy i początki koncepcji domów pasywnych
• 1988 r. – opracowanie teoretycznych podstaw projektu domu pasywnego (dr Wolfgang Feist)
• 1991 r. – powstanie pierwszego certyfikowanego domu pasywnego na świecie w Darmstadt
• oszczędności,
• 2004 r. – powstanie Polskiego Instytutu Budownictwa Pasywnego i Energii Odnawialnej
• 2006 r. – powstanie pierwszego certyfikowanego domu pasywnego w Polsce (Smolec)

Cechy charakterystyczne domu pasywnego

Wspomniany już Polski Instytut Budownictwa Pasywnego i Energii Odnawialnej wyróżnia kilka najważniejszych założeń, które muszą zostać spełnione, by dany budynek mógł zostać formalnie uznany za pasywny. Oto one!

• Zwarta bryła
  Domy pasywne charakteryzują się prostą bryłą na planie kwadratu lub prostokąta oraz brakiem balkonów czy wykuszy: w ten sposób uzyskuje się nie tylko minimalne straty ciepła, ale także ułatwia ekipie budowę i minimalizuje ryzyko powstawania szczelin i mostków cieplnych.
• Dobra izolacja termiczna
  Zewnętrzna ściana domu pasywnego powinna mieć współczynnik przenikania ciepła mieszczący się w przedziale 0,12–0,15 W/m²K, stąd bardzo często spotykana technologia dwu- lub trzywarstwowa.
• Posadowienie budynku
  By maksymalnie wykorzystać energię słoneczną, dom pasywny powinien być zorientowany na południe (tutaj warto zastosować przeszklenia i unikać elementów zacieniających), z kolei północna ściana z reguły w ogóle nie jest wyposażona w okna.
• Pasywne okna i ramy
  Jednym z głównych zadań okien w budownictwie pasywnym jest pochłanianie energii z zewnątrz. Współczynnik przenikania ciepła dla profili okiennych powinien wynosić nie więcej niż 0,8 W (m²K), z kolei współczynnik przenikania ciepła dla szyb maksymalnie 0,7 W (m²K).
• Szczelność zewnętrznych powłok budynku
  Dla pasywności budynku kluczowa będzie również szczelność powietrzna ścian; rzecz dotyczy m.in. łączenia ścian szczytowych z dachem, ułożenia pokrycia dachowego, osadzenia drzwi i okien czy przerw powstałych na skutek montowania instalacji.
• Powietrze przyjmowane z zewnątrz
  Dobrze, jeśli powietrze z zewnątrz jest doprowadzane do środka poprzez gruntowe wymienniki ciepła; w ten sposób ogrzanie powietrza w środku budynku wymaga mniej energii.
• Powietrze oddawane na zewnątrz
  Dobrze również, jeśli dzięki specjalnym urządzeniom odzyskuje się ciepło z powietrza wypuszczanego na zewnątrz; w przeciwnym razie narażamy się na spore straty ciepła, które później musimy wygenerować w inny sposób.
• Odnawialne źródła energii
  Do ogrzewania wody użytkowej powinno się korzystać z energii odnawialnej, którą wykorzystują m.in. pompa ciepła oraz kolektory słoneczne.
• Automatyka i energooszczędność
  Dodatkowym sposobem zredukowania zużywanej energii w domu pasywnym jest zastosowanie systemów inteligentnego zarządzania ogrzewaniem oraz oświetleniem, które pozwolą zautomatyzować obsługę i dokładnie dopasować zużycie energii do potrzeb domowników.

Minusy domów pasywnych

Mimo licznych zalet koncepcja domów pasywnych nie jest oczywiście wolna od wad. Ze względu na południową wystawę, częsty brak okien na północnej ścianie i ogólną dążność do akumulacji jak największej ilości ciepła domy pasywne lubią się przegrzewać. Dlatego już na etapie projektowania warto zadbać o odpowiednią wentylację. Dom pasywny to także większe wymagania, które stawiamy ekipie realizującej projekt. Jeśli więc decydujesz się na taką inwestycję, dobrze będzie zatrudnić kompetentną i doświadczoną w budownictwie pasywnym firmę budowlaną.

Warto również być świadomym potencjalnych ograniczeń związanych z budową i użytkowaniem domu pasywnego: układ działki, sugerowane usytuowanie pomieszczeń czy wreszcie upodobania mieszkaniowe lokatorów to czynniki, które warto spróbować pogodzić jeszcze na etapie tworzenia projektu. Wreszcie oczywistą wadą jest również koszt budowy domu pasywnego – z reguły znacznie przekraczający koszt budowy domu w standardowej wersji. Tutaj jednak warto mieć na uwadze, że koszty jego użytkowania są znacznie niższe, a do tego dochodzą jeszcze względy ekologiczne, które są bezcenne.

Dom pasywny a energooszczędny – różnice

W dyskusjach dotyczących pytania, co to znaczy dom pasywny, często pojawia się również pojęcie domu energooszczędnego – te dwa terminy nie są jednak tożsame. Uzyskanie komfortu termicznego bez dostarczania jakiejkolwiek dodatkowej energii (całkowita pasywność domu) w klimacie europejskim jest dość trudne do uzyskania. Odgórnie przyjęto więc graniczne wartości zapotrzebowania na energię do ogrzewania i wentylacji, która pozwala uznać dom za pasywny. To 15 kWh/m² w skali roku w przypadku domów pasywnych oraz nie więcej niż 40 kWh/m² w skali roku w przypadku domów energooszczędnych. Jeszcze jedna istotna różnica formalna: dom pasywny określany jest standardem NF15, dom energooszczędny z kolei standardem NF40. Przede wszystkim jednak różnica między domem pasywnym i energooszczędnym dotyczy aktywnej instalacji grzewczej: ten drugi może być w nią wyposażony.

Dom energooszczędny – co to jest i jak to działa?

Dom energooszczędny to budynek oznaczany standardem NF40, którego roczne zapotrzebowanie na energię nie przekracza 40 kWh/m². Dla porównania – tradycyjne budynki zużywają 110-130 kWh/m² rocznie. Dom energooszczędny wymaga wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacji), która pozwala na ponowne wykorzystanie ciepła z wywiewanego powietrza. Konieczna jest przy tym skuteczna izolacja termiczna oraz wysoka szczelność budynku (parametr N50 ≤ 1,0). 

W przeciwieństwie do domu pasywnego, dom energooszczędny może być wyposażony w aktywną instalację grzewczą, często opartą na odnawialnych źródłach – pompach ciepła czy kotłach na biomasę. Koszt budowy jest wyższy o 3-4%, a oszczędności na ogrzewaniu sięgają trzykrotności kosztów w porównaniu do tradycyjnych rozwiązań.

Co to jest smart home?

Smart home to zespół współpracujących urządzeń automatyzujących zarządzanie domem – ogrzewaniem, oświetleniem, roletami, alarmem. Dużą zaletą systemu jest zdalne sterowanie przez aplikację mobilną. Inteligentny dom to oszczędność energii dzięki kontroli zużycia oraz automatyzacji. Systemy smart home można instalować w nowych i istniejących domach – dostępne są wersje przewodowe i bezprzewodowe. Jeśli zastanawiasz się, jak zacząć ze smart home i jaki system wybrać, warto poznać ofertę TECH Sterowniki. System Sinum integruje sterowanie ogrzewaniem, oświetleniem, roletami i rekuperacją, umożliwiając automatyzacje dostosowane do trybu życia. 

Pasywny smart home

Wiesz już, co to znaczy dom pasywny, a także jaka jest różnica między domem pasywnym a tym energooszczędnym! Rozważasz budowę domu w tym standardzie? Szukasz innowacyjnych rozwiązań, dzięki którym zrewolucjonizujesz swój mieszkaniowy komfort, a przy okazji zoptymalizujesz system zarządzania energią, redukując swoje wydatki? Koniecznie sprawdź nasz inteligentny system smart home Sinum. Jeśli masz pytania, skontaktuj się z nami!